عاقبت اموال بی‌صاحب چه می‌شود؟

مالک شدن مال بدون صاحب از طریق حیازت است یعنی شخص حیازت کننده به گونه‌ای آن مال را در اختیار گرفته باشد و قصدش از این کار مالک شدن آن باشد.
کد خبر: ۷۷۸۷۳
تاریخ انتشار:۲۶ فروردين ۱۳۹۷ - ۱۰:۴۳ - 15 April 2018
به گزارش روزپلاس؛شاید برای شما هم پیش آمده باشد که هنگام عبور از کوچه‌ای شاهد این صحنه باشید که اهالی آن کوی از تردد سایر افراد به کوچه ممانعت به‌عمل آورده و کوچه را همانند آپارتمان خود تملک کرده باشند، حال جای طرح این سوال است که آیا قانون به افراد این اجازه را داده است که از ورود سایرین به کوچه‌هایی که انتهای آنها بن بست است، جلوگیری نمایند؟ برای پاسخ به این سئوال لازم است ابتدا با اموالی که مالک خاص ندارند آشنا شده تا مقررات راجع به آنها را مرور نماییم.

اموالی که مالک خاص ندارند در سه دسته قرار می‌گیرند: اموال عمومی _ مباحات _ اموال مجهول المالک، که ذیلا به آنها اشاره می‌شود.

1. اموال عمومی

اموال عمومی اموالی هستند که در اختیار دولت است، اموال عمومی خود به دو دسته تقسیم می‌شوند؛
اموال دولتی _ اموال عمومی متعلق به جامعه.
اموال عمومی دولتی، دولت نیز مانند هر شخص دیگری داری اموال متعلق به خودش است.
اموال عمومی که متعلق به تمامی افراد جامعه است و دولت به دلیل حاکمیتی که بر جامعه دارد این اموال را در اختیار گرفته است مانند کتابخانه های عمومی پل ها و موزه ها آثار تاریخی.

اموال عمومی به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در اختیار مردم است، هر فردی می‌تواند از آنها استفاده نماید، مانند استفاده از موزه که مستلزم تهیه بلیط است یا استفاده از دانشگاه که مستلزم قبولی در کنکور است.
انتقال اموال دولتی نیاز به قانون ندارد، در حالیکه انتقال اموال عمومی باید با تصویب قانون باشد.
اموال عمومی نه تنها قابل تملک نیست بلکه قابل استفاده انحصاری نیز نمی‌باشد.

مباحات را به وسیله حیازت می‌توان تملک کرد ، مگر این که قانونی آن را ممنوع دارد.

مطابق قانون هیچ کس نمی‌تواند طرق و شوارع عامه و کوچه‌هایی را که آخر آن‌ها مسدود نیست تملک نماید.
کوچه هایی که انتهای آنها مسدود است از اموال عمومی نیست بلکه متعلق به همسایگان آن کوچه می‌باشد و بنابراین می‌توانند از عبور دیگران جلوگیری نمایند.

ماده 26 قانون مدنی: "اموال دولتی که معد است برای مصالح یا انتفاعات عمومی، مثل استحکامات و قلاع و خندق‌ها و خاکریزهای نظامی و قورخانه و اسلحه و ذخیره و سفاین جنگی و همچنین اثاثیه و ابنیه و عمارات دولتی و سیم‌های تلگرافی دولتی و موزه‌ها و کتابخانه‌های عمومی و آثار تاریخی و امثال آن‌ها و بالجمله آن چه که از اموال منقوله و غیرمنقوله که دولت به عنوان مصالح عمومی و منافع ملی در تحت تصرف دارد، قابل تملک خصوصی نیست و همچنین است اموالی که موافق مصالح عمومی به ایالت یا ولایت یا ناحیه یا شهری اختصاص یافته باشد."

جمله «آنچه که... دولت به عنوان مصالح عمومی و منافع ملی در تحت تصرف دارد» معیار تمیز اموال عمومی از اموالی است که ملک دولت محسوب می شود.

2. مباحات
مباحات به مالی مباح گفته می‌شود دارای 2 شرط باشد: نخست آنکه مالکی نداشته باشد، دوم آنکه قانون به اشخاص اجازه دهد که مالک آن شوند. مالک شدن مال بدون صاحب از طریق حیازت است یعنی شخص حیازت کننده به گونه‌ای آن مال را در اختیار گرفته باشد و قصدش از این کار مالک شدن آن باشد. حیازت مفهومی عرفی است مثلا حیازت زمین کشاورزی و حیازت ماهی با صید آن است.

ماده 28 قانون مدنی: "اموال مجهول المالک با اذن حاکم یا ماذون از قِبَل او به مصارف فقرا می‌رسد."

ماده 27 قانون مدنی: "اموالی که ملک اشخاص نمی‌باشد و افراد مردم می‌توانند آن‌ها را مطابق مقررات مندرجه در این قانون و قوانین مخصوصه مربوطه به هر یک از اقسام مختلفه‌ی آن‌ها تملک کرده و یا از آن‌ها استفاده کنند مباحات نامیده می‌شود مثل اراضی موات یعنی زمین‌هایی که معطل افتاده و آبادی و کشت و زرع در آن‌ها نباشد."
مباحات را به وسیله حیازت می‌توان تملک کرد ، مگر این که قانونی آن را ممنوع دارد. (1)

3. اموال مجهول المالک
منظور از این اموال، اموالی است که مالک دارد ولی مالک آن مشخص نمی باشد، این اموال با دستور داد دادستان به مصرف فقرا می‌رسد مانند اشیایی که پیدا شده: لقطه و حیواناتی که گم شده اند: ضاله.
مثال دیگر برای اموال مجهول المالک موردی است که فردی فوت نموده درحالیکه وارث او مشخص نمی‌باشد.
ماده 28 قانون مدنی: "اموال مجهول المالک با اذن حاکم یا ماذون از قِبَل او به مصارف فقرا می‌رسد."

کلام آخر
ملاحظه فرمودید که استفاده از اموالی که مالک خاص ندارد مطابق قوانین مربوطه به آن ها خواهد بود و مقصود از اموالی که مالک خاص ندارد، اعم است از این که مالی، مالک نداشته باشد، یا مالک داشته منتها مجهول است، اموالی که به دولت تعلق دارد و اموال عمومی، البته استفاده از مباحات به طریق حیازت درصورتی مقدور است که منع قانونی وجود نداشته باشد.
پی نوشت:
1. قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، دکتر ناصر کاتوزیان، چاپ پنجاه و سوم




تبیان
بازگشت به ابتدای صفحه
ارسال به دوستان
ارسال نظر
روایت تصویری
نگاه دوم
پیشنهاد سردبیر
پربازدیدها

ربایندگان «یسنا» به جرم خود اقرار کردند

کشف درمان جدید برای بیماری آلزایمر

آغاز فروش خودروهای وارداتی از ساعت ۱۶ امروز + اسامی خودروها

نتانیاهو از رفتن به زندان جان به در برد

مدیر مالی اپل: به رشد ما در عربستان و ترکیه توجه کنید، نه افت درآمد در چین

حاشیه سازی ادامه دار ‌یک نماینده/ استناد به آمار های غربی علیه مردم مسلمان ترکیه/ هر‌ مرد ۱۵ شریک جنسی دارد!!

جزییات مهم از نرخ سود بانکی که تغییر کرد / کاهش یا افزایش ؟

لزوم تشکیل پرونده قضایی برای ضدانقلاب خارج از کشور/ باید معدود ایرانیانی که درخارج از کشور مزاحم طرفداران جمهوری اسلامی میشوند شناسایی شوند + ویدیو

اولین خرید فصل جدید استقلال مشخص شد؛ فوق ستاره‌ای با لهجه اسپانیایی

قیمت طلا، سکه و ارز امروز ۱۶ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۳/ ریزش شدید قیمت‌ها در بازار

هزینه ارزی حج تمتع ۱۴۰۳ حدود ۳۰۰ دلار کمتر شده است

واکنش فدراسیون فوتبال به دستور وزیر ورزش/ نشست کارگروه آسیب‌شناسی فرهنگی ورزشگاه‌ها برگزار می‌شود

ایلان ماسک با اخراج نیروهای تسلا، تیم سوپرشارژر را فلج کرد

رئال مادرید با شکست بارسلونا قهرمان لالیگا شد

انتشار تصاویر و جزئیات جدید از فوت نیکا شاکرمی برای اولین بار/ بی آبرویی بی‌بی‌سی در پی انتشار اسناد پرونده

پيام واضح ايران به جهان/ سردار تنگسیری: اگر نفتکشی از ایران ببرید جبران خواهیم کرد

ایران خودرو با سمند هم خداحافظی کرد

کانال مهمی به نام عمان / چرا مسقط برای ایران و آمریکا مهم است؟

اولین بداخلاقی سیاسی در‌دور دوم انتخابات/ راهنما راست، گردش به چپ

پشت پرده عجیب نامه‌ای درخصوص سیاست ارزی به رهبرانقلاب/ مهدوی: به ما دروغ گفتند و علیه بانک مرکزی امضا گرفتند/ این نامه از سوی مدیرعامل بورس کالا برای ما ارسال شد/ مشخص نیست در شرایط جنگ اقتصادی چرا چنین نامه‌ تحریک‌آمیزی نوشتند

رابرت کندی به بایدن: کنار بکش تا ترامپ را شکست بدهم

ربایندگان «یسنا» به جرم خود اقرار کردند

داوران جشنواره کن معرفی شدند

استرداد متهمه کلاهبردار کلان اقتصادی به کشور

صعود قیمت خودورهای داخلی و خارجی در بازار؛ این خودروی داخلی رکورد رشد قیمت را زد / جدول قیمت ها

جزئیات دومین حراج سکه سال ۱۴۰۳ اعلام شد

به تخلفات پیام‌رسان‌های داخلی رسیدگی می‌شود/ جزییاتی جدید از پرونده بابک زنجانی و چای دبش/ آخرین وضعیت پرونده باغ ازگل

میزان تولید خودرو در سال گذشته/ بازار خودرو در دست‌انداز وعده‌ها

بن گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل بر اثر سانحه رانندگی مجروح شد

زمانی برای تسویه حساب های قدیمی با اردن

انتشار تصاویر و جزئیات جدید از فوت نیکا شاکرمی برای اولین بار/ بی آبرویی بی‌بی‌سی در پی انتشار اسناد پرونده

مالکان استقلال و پرسپولیس مشخص شدند

هوش هیجانی چیست و چه اهمیتی دارد؟ مولفه ها، نشانه ها و تقویت EQ

وقتی مزخرفات کارشناس اسرائیلی درباره ایران و ربع پهلوی تحلیلگر آمریکایی را به قهقهه و واکنش واداشت!

موضع‌گیری درخصوص آیفون‌ ممنوعه و سکوت درباره موبایل مسافری

واکنش صدر اعظم آلمان بر پاسخ احتمالی رژیم صهیونیستی به ایران

پایان سیاهِ ازدواج سفید

جا زدن پل‌های شناور به جای سامانه پدافندی/ احمق و احمق‌تر! / دروغ شاخدار به روایت تصویر

بررسی سرمایه گذاری های اخیر مهدی فضلی/ خیز گلرنگ برای حذف اسنپ، دیجی‌کالا و فیلیمو؟/ جنگ قدرت در اکوسیستم استارتاپی

قانون مالیات بر عایدی سرمایه تغییرات گسترده ای داشته و صرفا اصلاح ایرادات شورای نگهبان نبوده/ این قانون برای کسانی است که می‌خواهند قدرت خریدشان را حفظ کنند

ستاره استقلال مشاور املاک خانه شد!

کارت بانکی ۶ بانک حذف می‌شود